Από πού βγήκε η φράση: «Ζήσε Μάη μου…»
Tη φράση «Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι» την έχουμε πει πολλές φορές, όταν υπονοούμε πως κάτι θα αργήσει πολύ να συμβεί.
Ξέρετε όμως από πού βγήκε αυτή η φράση; Όχι πάντως από το μήνα Μάη, αλλά από τον Ανέστη Μάη, ποδοσφαιριστή στην ομάδα Ντροπαλός Ελευσίνας, στα τέλη της δεκαετίας του 1920.
Ο Ανέστης Μάης ήταν ένας πολύ καλός ποδοσφαιριστής, που έπαιζε στην ομάδα της Ελευσίνας. Ήταν γνωστός για την πρωτοφανή του σκληρότητα στο παιχνίδι.
Όταν η ομάδα του κληρώθηκε να παίξει με τον Παναθηναϊκό, που ως γνωστόν έχει για σήμα του το τριφύλλι, ο Μάης ήταν βαριά άρρωστος από ελονοσία. Οι συμπαίκτες του, για να του τονώσουν το ηθικό και να τον εμψυχώσουν, του έλεγαν «Ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι», ώστε να παίξει και να κερδίσουν τον αγώνα.
Παροιμίες για τον Μάη
· Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα τότε τ” αμπελοχώραφα χαίρονται τα καημένα.
· Απρίλης, Μάης, κοντά ειν” το θέρος.
· Ένας κούκος (ή χελιδόνι) δε φέρνει την άνοιξη.
· Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.
· Ήρθεν ο Μας (Μάης); Των γυναικών ταμνάς. [δηλ. από τις πολλές δουλειές]
· Κάθου, γέρο, λίμενε (περίμενε) να φας το Μάη χορτάρι.
· Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ” Αυγούστου το φεγγάρι.
· Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος.
· Μάης άβρεχτος, χρόνια ευτυχισμένα.
· Μάης άβροχος, τρυγητός χαρούμενος.
· Μάης πενταδείληνος και πάντα δείλι θέλει.
· Μην πάρεις το Μάη άλογο, μήτε γυναίκα τη Λαμπρή. [δηλ. το Μάιο τα άλογα φαίνονται πιο γερά γιατί τρώνε περισσότερο κι έτσι ο αγοραστής μπορεί να ξεγελαστεί- επίσης οι γυναίκες τη Λαμπρή στολίζονται με τα καλά τους ρούχα και μπορεί κανείς να νομίσει ότι κάποια είναι όμορφη μόνο και μόνο επειδή είναι καλοντυμένη]
· Μήνας που δεν έχει ρο, ρίξε στο κρασί νερό.
· Ο Απρίλης έχει τ” όνομα κι ο Μάης τα λουλούδια.
· Ο Απρίλης με τα λούλουδα κι ο Μάης με τα ρόδα.
· Ο Απρίλης ο γρίλλης, ο Μάης ο πολυψωμάς. [δηλ. το μήνα Απρίλιο οι γεωργοί έχουν λίγες αγροτικές εργασίες ενώ τον Μάιο έχουν πολλές και χρειάζονται πολλά ψωμιά για τους εργάτες]
· Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι. [δηλ. μπορείς από πριν να κρίνεις τη σοδειά και να καθορίσεις την τιμή]
· Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά αποδίδει.
· Ο Μάης ρίχνει την δροσιά κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
· Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει.
· Ο Μάης ρίχνει τη δροσιά και ο Απρίλης τα λουλούδια.
· Οντά “πρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει.
· Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος.
· Οπού σπείρει ή δε σπείρει, το Μάη μετανοεί. [δηλ. τότε κάποιος καταλαβαίνει αν έκανε καλά που καλλιέργησε τη γη ή όχι]
· Όταν πρέπει δε βροντά και το Μάη δροσολογά.
· Σαν έπρεπε δεν έβρεχε, το Μάη εχαμοβρόντα.
· Στο κακορίζικο χωριό το Μάη ρίχνει το νερό.
· Στον καταραμένο τόπο Μάη μήνα βρέχει.
· Το Μάη βάζε εργάτες κι ας είναι κι ακαμάτες. [δηλ. όσο κι αν τεμπελιάζουν, θα κάνουν δουλειά γιατί είναι οι μέρες μεγάλες]
· Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δε φοβούμαι. [πρόληψη που συνδέει την ονομασία του Μαΐου με τη λέξη μάγια- έλεγαν ότι όσοι είναι γεννημένοι το Μάη δε παθαίνουν τίποτα από μάγια]
· Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα.
· Τον Απρίλη και το Μάη κατά τόπους τα νερά.
· Τον Μάη κρασί μην πίνετε κι ύπνο μην αγαπάτε.
· Του καλού γεμιτζή (ναύτη) η γυναίκα το Μάη χήρεψε. [δηλ. στη θάλασσα τον Μάιο κάνει ξαφνικές και μεγάλες φουρτούνες]
· Των καλών ναυτών τα ταίρια τον Απριλομά χηρεύουν.
· Τώρα μάγια, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι.
…κι αυτές
Απ’ το Μάη, ως τα κεράσια!
[Ελληνική]
Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι.
[Ελληνική]
Μάης άβρεχος, μούστος άμετρος (αμέτρητος).
[Ελληνική]
Μάης άβρεχος, χρονιά ευτυχισμένη.
[Ελληνική]
Μάης πενταδείλινος, και πάλι δείλι θέλει (φαγητό).
[Ελληνική]
Να ’μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλο το χρόνο πετεινός και γάτος το Γενάρη!
[Ελληνική]
Να ’μουν το Μάη μπιστικός, τον Αύγουστο δραγάτης.
[Ελληνική]
Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι ο Ιούνης με τα μήλα.
[Ελληνική]
Ο Μάης ρίχνει τη δροσιά κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
[Ελληνική]
Όποιος φοράει γούνα το Μάη, τη γεια του δεν την έχει.
[Ελληνική]
Όταν βρέχει, δε χιονίζει και το Μάη δροσολόγαε.
[Ελληνική]
Πώς λάμπει ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.
[Ελληνική]
Σαν έπρεπε, δεν έβρεχε, το Μάη δροσολόγαε…
[Ελληνική]
Στον καταραμένο τόπο, το Μάη μήνα βρέχει.
[Ελληνική]
Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Μαγιόπουλο χιονίζει.
[Ελληνική]
Το Μάη του κούρπαση… (ποτέ!)
[Ελληνική]
-Μήνας που δεν έχει ρο, ρίξε στο κρασί νερό.
-Μάη μήνα μη φυτέψεις, Μάη μη στεφανωθείς, Μάη μήνα μη δουλέψεις, Μάη μην ταξιδευτείς.
-Ο Μάης έχει τ’ όνομα κι ο Απρίλης τα λουλούδια
-Να ‘μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλους τους μήνες κόκορας και γάτος το Γενάρη.
Ποιήματα και τραγούδια για τον Μάη…
Ο μήνας της κορύφωσης της Άνοιξης, με ότι αυτό συνεπάγεται, ο μήνας της εργατικής Πρωτομαγιάς και της δολοφονίας του Αλέξανδρου Παναγούλη, ο μήνας της μάνας, ο μήνας του Κωνσταντίνου και της Ελένης και –σε απόλυτα προσωπικό επίπεδο- ο μήνας που ο υπογράφων είδε το φως της ζωής…
Πολλά είναι και τα τραγούδια που γράφτηκαν για τον Μάη ή έχουν ιστορίες που διαδραματίζονται την Πρωτομαγιά και τον Μάη… Ίσως να κατέχει τα πρωτεία, σε σχέση με τους υπόλοιπους μήνες… Άλλα πολύ γνωστά, άλλα σχεδόν καθόλου… Διαλέγοντας κάποια από αυτά, στεκόμαστε σε 20 τραγούδια και μια ιδιαίτερη- προσωπική- ηχογράφηση…
1)Ο Μάης έχει μυστικά (Παντελής Θαλασσινός-Ηλίας Κατσούλης) Τραγουδά ο Παντελής Θαλασσινός
2)Μάης (Βασίλης Κουμπής-Λευτέρης Παπαδόπουλος)
Τραγουδά ο Μιχάλης Βιολάρης
3)Tα πουλιά του Μάη (Μιχάλης Τερζής-Κυριάκος Κάσσης)
Τραγουδά ο Νικόλας Μητσοβολέας
4)Παράξενη Πρωτομαγιά (Μάνος Χατζιδάκις-Νίκος Γκάτσος) Τραγουδούν ο Μανώλης Μητσιάς και η Δήμητρα Γαλάνη
5)Πρωτομαγιά (Μάνος Λοΐζος-Μάρω Λήμνου)
Τραγουδά η Σούλα Μπιρμπίλη
6)Πρωτομαγιά (Διονύσης Σαββόπουλος)
Τραγουδά ο Διονύσης Σαββόπουλος
7)Πρώτη Μαΐου (Μάνος Λοΐζος)
Τραγουδά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου
8)Μάημ’ Μάημ’ (Πάνος Τζαβέλλας)
Τραγουδά η Χάρις Αλεξίου
9)Κίνησε ο Μάης για να ‘ρθει (Μίκης Θεοδωράκης-Φώντας Λάδης) Τραγουδούν ο Γιώργος Ζωγράφος και η Άννα Βίσσυ
10)Πρώτη του Μάη (Θωμάς Μπακαλάκος)
Τραγουδούν ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και ο Θωμάς Μπακαλάκος
11)Μια βραδιά του Μαγιού (Γιάννης Σπανός-Λευτέρης Παπαδόπουλος) Τραγουδά ο Σταμάτης Κόκοτας
12)Από Αύγουστο σε Μάη (Γιώργος Ζαμπέτας-Δημήτρης Χριστοδούλου)
Τραγουδά ο Χρήστος Εμμανουήλ
13)Μάιος (Ορφέας Περίδης)
Τραγουδά ο Ορφέας Περίδης
14)Η Ελένη του Μάη (Γιάννης Γλέζος-Κώστας Κινδύνης)
Τραγουδά ο Γιάννης Πουλόπουλος
15)Mάη μου (Νίκος Ιγνατιάδης-Δημήτρης Ιατρόπουλος)
Τραγουδά ο Φίλιππος Νικολάου
16) Το κορίτσι του Μάη (Venus) (Robert Van Leeuwen- Σέβη Τηλιακού) Παίζουν και τραγουδούν οι Olympians
17)Σ’αγαπώ (σαν το γέλιο του Μάη) (Μάριος Τόκας-Σαράντης Αλιβιζάτος)
Τραγουδούν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρινέλλα
18)Ο γελαστός ο Μάης (Λίνος Κόκοτος-Βαρβάρα Τσιμπούλη)
Τραγουδά ο Γιάννης Πουλόπουλος
19)Ήσουν ωραία (Σταύρος Κουγιουμτζής-Άκος Δασκαλόπουλος) Τραγουδά ο Γιάννης Καλατζής
20)Κόκκινο τριαντάφυλλο (Μίκης Θεοδωράκης)
Τραγουδά ο Γιώργος Νταλάρας (Αφιερωμένο στον Αλέξανδρο Παναγούλη, που σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό – και καθόλου τυχαίο για πολλούς- δυστύχημα, την Πρωτομαγιά του 1976)
12 Μαΐου 1968: Γενική απεργία
«Τεράστια διαδήλωση στο Παρίσι και γενική απεργία.
Περί τους 20.000 διαδηλωτές συγκεντρώνονται στο Πεδίον του Άρεως
και ξεκινούν από εκεί για να καταλάβουν τη Σορβόννη».
Αυτά έγραφαν οι εφημερίδες εκείνης της μέρας. Δεν υπήρχε πλέον καμιά αμφιβολία ότι δεν ήταν ταραχές της (κατά τον Ντε Γκωλ) «αληταρίας». Ήταν ένας γενικότερος ξεσηκωμός, μια από τις ουσιαστικότερες επαναστάσεις του 20ου αιώνα.
Δεν είναι φυσικά αντικείμενο του TaR να κάνει μια αναλυτική αναφορά στα 40 χρόνια από εκείνες τις ιστορικές μέρες, που όπως ήταν φυσικό επηρέασαν και την Τέχνη μας. Άλλωστε, πρόκειται για ένα θέμα τόσο σύνθετο που δεν μπορείς να το καλύψεις με ένα η δυο κείμενα.
Γιαυτό είχα την ιδέα να κάνω μια μικρή αναφορά, παραθέτοντας δυο τραγούδια των δημοφιλέστερων νεανικών συγκροτημάτων της εποχής, που παρατηρούσαν τα γεγονότα από τη γειτονική Αγγλία. Ένα τραγούδι λοιπόν των Rolling Stones (Street Fighting Man), που προηγήθηκε του Μάη του 68 κι ένα των Beatles (Revolution) στο οποίο ο John Lennon κριτικάρει, μερικούς μήνες μετά, αυτά που συνέβησαν.
Δυο σημαντικές κατά τη γνώμη μου πινελιές Τέχνης, που αντικατοπτρίζουν τις δυο βασικές τάσεις που έμελε να έχουν τα νεανικά κινήματα που ακολούθησαν.
Κοντράστ λοιπόν, με δύο τραγούδια…
13)Μάιος (Ορφέας Περίδης)
Τραγουδά ο Ορφέας Περίδης
14)Η Ελένη του Μάη (Γιάννης Γλέζος-Κώστας Κινδύνης)
Τραγουδά ο Γιάννης Πουλόπουλος
15)Mάη μου (Νίκος Ιγνατιάδης-Δημήτρης Ιατρόπουλος)
Τραγουδά ο Φίλιππος Νικολάου
16) Το κορίτσι του Μάη (Venus) (Robert Van Leeuwen- Σέβη Τηλιακού) Παίζουν και τραγουδούν οι Olympians
17)Σ’αγαπώ (σαν το γέλιο του Μάη) (Μάριος Τόκας-Σαράντης Αλιβιζάτος)
Τραγουδούν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρινέλλα
18)Ο γελαστός ο Μάης (Λίνος Κόκοτος-Βαρβάρα Τσιμπούλη)
Τραγουδά ο Γιάννης Πουλόπουλος
19)Ήσουν ωραία (Σταύρος Κουγιουμτζής-Άκος Δασκαλόπουλος) Τραγουδά ο Γιάννης Καλατζής
20)Κόκκινο τριαντάφυλλο (Μίκης Θεοδωράκης)
Τραγουδά ο Γιώργος Νταλάρας (Αφιερωμένο στον Αλέξανδρο Παναγούλη, που σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό – και καθόλου τυχαίο για πολλούς- δυστύχημα, την Πρωτομαγιά του 1976)
12 Μαΐου 1968: Γενική απεργία
«Τεράστια διαδήλωση στο Παρίσι και γενική απεργία.
Περί τους 20.000 διαδηλωτές συγκεντρώνονται στο Πεδίον του Άρεως
και ξεκινούν από εκεί για να καταλάβουν τη Σορβόννη».
Αυτά έγραφαν οι εφημερίδες εκείνης της μέρας. Δεν υπήρχε πλέον καμιά αμφιβολία ότι δεν ήταν ταραχές της (κατά τον Ντε Γκωλ) «αληταρίας». Ήταν ένας γενικότερος ξεσηκωμός, μια από τις ουσιαστικότερες επαναστάσεις του 20ου αιώνα.
Δεν είναι φυσικά αντικείμενο του TaR να κάνει μια αναλυτική αναφορά στα 40 χρόνια από εκείνες τις ιστορικές μέρες, που όπως ήταν φυσικό επηρέασαν και την Τέχνη μας. Άλλωστε, πρόκειται για ένα θέμα τόσο σύνθετο που δεν μπορείς να το καλύψεις με ένα η δυο κείμενα.
Γιαυτό είχα την ιδέα να κάνω μια μικρή αναφορά, παραθέτοντας δυο τραγούδια των δημοφιλέστερων νεανικών συγκροτημάτων της εποχής, που παρατηρούσαν τα γεγονότα από τη γειτονική Αγγλία. Ένα τραγούδι λοιπόν των Rolling Stones (Street Fighting Man), που προηγήθηκε του Μάη του 68 κι ένα των Beatles (Revolution) στο οποίο ο John Lennon κριτικάρει, μερικούς μήνες μετά, αυτά που συνέβησαν.
Δυο σημαντικές κατά τη γνώμη μου πινελιές Τέχνης, που αντικατοπτρίζουν τις δυο βασικές τάσεις που έμελε να έχουν τα νεανικά κινήματα που ακολούθησαν.
Κοντράστ λοιπόν, με δύο τραγούδια…
The Beatles
«Revolution»
…Λες ότι θέλεις μια επανάσταση,
Λοιπόν ξέρεις; Όλοι θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο….
Όμως, αν μιλάς για καταστροφές
Εμένα μη με λογαριάζεις….
…
You say you want a revolution
Well, you know
We all want to change the world
You tell me that it’s evolution
Well, you know
We all want to change the world
But when you talk about destruction
Don’t you know that you can count me out
Don’t you know it’s gonna be all right
…
Αντί σχολίου:
Το τραγούδι γράφτηκε από τον Lennon, που κατά δήλωσή του εμπνεύστηκε από τα γεγονότα του Μάη του ‘68.
O McCartney είχε αντιρρήσεις για την έκδοση του, υποστηρίζοντας ότι θα χαλάσει το ανέμελο στυλ που είχαν καθιερώσει τα μέχρι τότε τραγούδια τους. Αργότερα (απόντος του Lennon και με τα δικαιώματα του τραγουδιού να μην ανήκουν πλέον στούς Beatles) χρησιμοποιήθηκε η αρχική του ηχογράφηση για διαφήμιση της ΝΙΚΕ το 1987 (όχι με την «ευλογία», αλλά και χωρίς την σοβαρή αντίδραση των μελών του συγκροτήματος και της χήρας του δημιουργού του).
The Rolling Stones
«Street Fighting Man»
…¨Έι, είπες ότι το όνομά μου είναι «Ταραχοποιός».
Θα φωνάξω, θα ουρλιάξω,
θα σκοτώσω τον βασιλιά, θα βρίσω όλους τους υπηρέτες του…
…
Hey! said my name is called disturbance.
I’ll shout and scream, I’ll kill the king, I’ll rail at all his servants
Well, what can a poor boy do
Except to sing for a rock n roll band
cause in sleepy London town
Theres no place for a street fighting man
No
…
Αντί σχολίου:
Τη βασική ιδέα του τραγουδιού την εμπνεύστηκε ο Mick Jagger όταν βρέθηκε σε μια αντιπολεμική διαδήλωση έξω από την Πρεσβεία των ΗΠΑ στο Λονδίνο. Η διαδήλωση εξελίχθηκε σε σύγκρουση με την αστυνομία. Στο τραγούδι «ενσωματώθηκαν” και οι εντυπώσεις των Stones από την μετέπειτα εξέγερση του Μάη στο Παρίσι, αλλά και από τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις που είχαν φουντώσει στην Αμερική κατά του πολέμου στο Βιετνάμ.
Ο Μάιός μας έφθασε·
εμπρός! βήμα ταχύ!
να τον προϋπαντήσωμεν
παιδιά στην εξοχή.
ΠΗΓΗ
